İnsan yaşlanmaqdan danışmağı sevmir. Daha doğrusu, yaşlanma haqqında danışır, amma onunla üzləşmək istəmir. Çünki yaşlanmaq güzgüdə dəyişən sima, bədəndə azalan güc, enerjidəki səssiz itki və zamanın geri dönməzliyini xatırladan bir prosesdir. Cəmiyyət bu həqiqəti qəbul etməkdə çətinlik çəkdiyi üçün yaşlanma çox vaxt gizlədilir, ört-basdır edilir və problem kimi təqdim olunur.
Halbuki yaşlanmaq həyatın təbii mərhələsidir. Sual isə dəyişmir: yaşlanmaq doğrudan da qorxuludur, yoxsa gözəldir?
Bu sual yalnız estetik və ya bioloji məsələ deyil. Bu, insanın öz varlığına, zamana və həyata münasibətini əks etdirən dərin bir sualdır.
Yaşlanmaqdan əslində nədən qorxuruq?
İnsan yaşlanmaqdan yox, yaşlanmaqla birlikdə gələcəyini düşündüyü itkilərdən qorxur. Gözəlliyini itirmək, diqqətdən kənarda qalmaq, əvvəlki kimi lazım olmamaq, zəifləmək və unudulmaq qorxusu yaşlanmanı təhlükəli göstərir. Halbuki bu qorxular yaşlanmanın özü deyil, cəmiyyətin yaşlanmaya verdiyi mənadır.
Müasir dünyada dəyər çox vaxt sürət, məhsuldarlıq və görünüşlə ölçülür. Bu sistemdə gənclik üstünlük, yaş isə geriləmə kimi təqdim olunur. Nəticədə insan yaşlandıqca özünü kənara itilmiş kimi hiss edir. Bu isə yaşlanmanı qorxulu edən əsas səbəblərdən biridir.
Cəmiyyət yaşlanmanı niyə qəbul etmir?
Çünki müasir həyat tərzi istehlak üzərində qurulub. İstehlak isə daim yenilik, enerji və cazibə tələb edir. Yaşlı insan isə bu sürətli axına uyğun gəlmir. Buna görə də reklamlar, sosial media və populyar mədəniyyət yaşlanmanı ya gizlədir, ya da onunla mübarizə aparmağı təşviq edir.
Beləliklə, yaşlanmaq təbii proses yox, “qarşısı alınmalı problem” kimi təqdim olunur. Halbuki bu yanaşma insanın özünə qarşı ədalətsiz münasibət formalaşdırır.
Yaşlanmaq həqiqətən itkidirmi?
Bədən dəyişir, bu inkaredilməzdir. Dəri elastikliyini itirir, saçlar ağarır, bərpa prosesi yavaşlayır. Amma bu dəyişikliklər insanın dəyərini azaltmır. Əksinə, yaş artdıqca insanın baxışı dərinləşir, düşüncəsi süzülür, emosional reaksiya yerini anlayışa verir.
Yaşlanmaq yalnız itirmək deyil. Yaşlanmaq həm də:
-
təcrübə qazanmaqdır,
-
səbr öyrənməkdir,
-
səssiz gücü kəşf etməkdir,
-
özünü sübut etmə ehtiyacından azad olmaqdır.
Ruh yaşlanırmı?
Bədən yaşlanır, amma ruh yaşlanmır. Ruh zamanla ya yorulur, ya da müdrikləşir. Bu isə insanın necə yaşadığından asılıdır. Daxili dünyasını qoruyan, özünü dinləməyi bacaran insan yaşlandıqca daha sakit, daha dərin və daha cazibədar olur.
Əksinə, yalnız zahiri görünüşə bağlanan insan gənc olsa belə, daxildən yorğun və narahat görünür. Bu baxımdan yaş gözəlliyi müəyyən etmir — ruhun vəziyyəti müəyyən edir.
Qadınlar üçün yaşlanma niyə daha ağır qəbul edilir?
Cəmiyyət qadını çox vaxt onun görünüşü ilə dəyərləndirir. Gənclik qadın üçün üstünlük kimi təqdim olunur, yaş isə görünməzliyə aparan mərhələ kimi göstərilir. Bu yanaşma qadınları yaşlanmaqdan daha çox qorxudur.
Halbuki qadın yaşlandıqca:
-
daha müdrik olur,
-
daha güclü sərhədlər qurur,
-
öz dəyərini başqalarının baxışından asılı etməyi tərgidir.
Bu səssiz güc çox vaxt qiymətləndirilməsə də, əsl gözəllik məhz burada formalaşır.
Qırışlar nəyi ifadə edir?
Qırışlar yalnız dəri üzərində iz deyil. Onlar yaşanmış həyatın xəritəsidir. Gülüşlərin, ağrıların, səbrin və dözümün izidir. Qırışlardan utanmaq, əslində yaşanmış illərdən utanmaq deməkdir.
Bəzi üzlər qırışla daha mənalı görünür. Çünki üz ruhla uyğunlaşır.
Yaşlanmaq və ölüm düşüncəsi
Yaşlanmaq insanı ölüm düşüncəsinə yaxınlaşdırır. Bu, qorxulu görünsə də, eyni zamanda oyadıcıdır. Çünki insan ilk dəfə həyatın həqiqi dəyərini dərk etməyə başlayır. Əhəmiyyətsiz şeylər arxa plana keçir, mənalı olanlar ön plana çıxır.
Bu mərhələdə insan daha az tələsməyə, daha çox dərk etməyə başlayır.
Nəticə
Yaşlanmaq qorxulu deyil. Qorxulu olan yaşlanmanı inkar etməkdir.
Yaşlanmaq çirkinlik deyil, zəiflik deyil, məğlubiyyət deyil.
Yaşlanmaq:
-
dərinlikdir,
-
sakitlikdir,
-
özünlə barışmaqdır.
Əgər insan yaşlanmanı düşmən yox, həyatın təbii müəllimi kimi qəbul edərsə, o zaman yaşlanmaq tədricən gözəlləşməyə başlayır.