Bel ağrısı dünyada ən çox rast gəlinən sağlamlıq problemlərindən biridir. Demək olar ki, hər bir insan həyatının müəyyən dövründə bel ağrısı ilə qarşılaşıb. Bəziləri üçün bu narahatlıq qısa müddətdə keçsə də, bir çox insan üçün uzun illər davam edən və gündəlik həyat keyfiyyətini azaldan xroniki problemə çevrilir.
Bel ağrısını azaltmaq üçün insanlar müxtəlif üsullardan istifadə edirlər. Müalicəvi idman hərəkətləri, fizioterapiya, manual terapiya, masaj və dərman müalicəsi ən çox seçilən yanaşmalardandır. Lakin çoxlarının nəzərdən qaçırdığı vacib məqamlardan biri də yatarkən qəbul edilən bədən mövqeyidir. Günün təxminən üçdə birini yuxuda keçirdiyimizi nəzərə alsaq, düzgün yuxu mövqeyi bel sağlamlığına ciddi təsir göstərə bilər.
Əlbəttə ki, bel ağrısı hər insanda eyni səbəbdən yaranmır. Onurğa problemləri, disk yırtığı, siyatik, əzələ spazmları və digər xəstəliklər fərqli yanaşmalar tələb edə bilər. Buna görə də bir insan üçün rahat və faydalı olan yuxu mövqeyi başqa biri üçün ağrının artmasına səbəb ola bilər. Buna baxmayaraq, mütəxəssislərin tövsiyə etdiyi bəzi ümumi prinsiplər mövcuddur ki, onlar əksər insanlar üçün bel nahiyəsindəki gərginliyi azaltmağa kömək edir.
Yuxu vərdişlərini dəyişmək ilk günlərdə asan olmaya bilər. İllərlə eyni vəziyyətdə yatan insanın yeni mövqeyə uyğunlaşması müəyyən vaxt tələb edir. Ancaq düzgün mövqe sayəsində ağrılar azalır, yuxunun keyfiyyəti artır və səhərlər daha rahat oyanmaq mümkün olur. Buna görə yeni yuxu mövqeyinə uyğunlaşmaq üçün özünüzə bir neçə gecə vaxt vermək vacibdir.
Yan üstə yatmaq – bel ağrısı üçün ən yaxşı seçimlərdən biri
Bel ağrısı yaşayan insanların böyük əksəriyyəti üçün ən rahat və təhlükəsiz yuxu mövqeyi yan üstə yatmaq hesab olunur. Bu vəziyyətdə onurğa sütunu daha təbii vəziyyətdə qalır və bel nahiyəsinə düşən yük azalır.
Lakin yan üstə yatarkən kiçik bir detal nəzərə alınmalıdır. Üst tərəfdə qalan ayaq irəli doğru düşdükdə çanaq nahiyəsi fırlanır və beldə əlavə gərginlik yaranır. Bu vəziyyət xüsusilə siyatik siniri həssas olan insanlarda ağrının güclənməsinə səbəb ola bilər.
Bu problemin qarşısını almağın ən sadə yolu dizlərin arasına və ya üst ayağın altına yumşaq yastıq yerləşdirməkdir. Yastıq çanağın və onurğanın düzgün düzülüşünü qoruyaraq bel nahiyəsində yaranan fırlanma təzyiqini azaldır. Bəzi insanlar üçün adi yastıq kifayət etsə də, uzun bədən yastığı daha rahat dəstək təmin edə bilər.
Yan üstə yatarkən ayaqları bir qədər bükərək fetal vəziyyətə yaxın formada uzanmaq da bir çox insanda bel ağrısını azalda bilər. Bundan əlavə, bəzi tədqiqatlar sol tərəfdə yatmağın mədə turşusunun qida borusuna qayıtmasını azaltdığını və ürək yanmasının yüngülləşməsinə kömək etdiyini göstərir.
Arxa üstə yatmaq – düzgün dəstəklə faydalı, dəstəksiz olduqda zərərli
Arxa üstə yatmaq bel ağrısı üçün həm ən yaxşı, həm də ən uyğun olmayan mövqelərdən biri hesab edilə bilər. Bunun əsas səbəbi bədənin necə dəstəklənməsidir.
Əgər dizlərin altına bir və ya iki yastıq yerləşdirilərsə, belin təbii əyrisi qorunur və onurğa üzərindəki yük əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Bundan əlavə, bel boşluğunun altına nazik bükülmüş dəsmal qoymaq əlavə rahatlıq yarada bilər. Bəzi insanlar başın bir qədər yüksəkdə saxlanılmasının da onurğanın ümumi düzülüşünü yaxşılaşdırdığını bildirirlər.
Lakin heç bir dəstək olmadan arxa üstə yatmaq bel nahiyəsində gərginliyin artmasına səbəb ola bilər. Onurğanın təbii vəziyyəti pozulduqda bel əzələləri gecə boyu əlavə yük altında qalır və səhər ağrılar daha güclü hiss edilə bilər.
Arxa üstə yatmağın digər mühüm çatışmazlığı isə xoruldama və yuxu apnesi olan insanlar üçün uyğun olmamasıdır. Bu vəziyyətdə dil arxaya doğru sürüşərək nəfəs yollarını qismən bağlaya bilər və nəfəs alma çətinləşə bilər. Əgər sizdə yuxu apnesi və ya güclü xoruldama problemi varsa, yan üstə yatmaq daha təhlükəsiz seçim hesab olunur.
Qarın üstə yatmaq – bel üçün ən uyğun olmayan mövqe
Mütəxəssislərin əksəriyyəti qarın üstə yatmağı bel sağlamlığı baxımından ən uyğun olmayan yuxu mövqeyi hesab edirlər. Bu vəziyyətdə bel nahiyəsi həddindən artıq içəri əyilir, onurğanın təbii anatomik düzülüşü pozulur və əzələlər uzun müddət gərgin vəziyyətdə qalır.
Bundan əlavə, nəfəs almaq üçün başın saatlarla bir tərəfə çevrilməsi boyun fəqərələrinə də əlavə yük yaradır. Nəticədə həm bel, həm də boyun nahiyəsində ağrı və sərtlik yarana bilər.
Bununla belə, bəzi insanlar yalnız qarın üstə rahat yata bildiklərini bildirirlər. Əgər bu vərdişdən tamamilə imtina etmək hələ mümkün deyilsə, qarın və ya çanaq nahiyəsinin altına nazik yastıq yerləşdirmək belin həddindən artıq əyilməsini müəyyən qədər azalda bilər. Baş üçün isə mümkün qədər nazik yastıq seçmək və ya imkan daxilində yastıqsız yatmaq daha məqsədəuyğun hesab edilir.
Bu üsullar tam həll yolu olmasa da, bel nahiyəsinə düşən yükü müəyyən qədər azalda bilər. Uzunmüddətli perspektivdə isə yan üstə yatmağa keçmək daha sağlam seçimdir.
Yeni yuxu mövqeyinə necə öyrəşmək olar?
İnsanların əksəriyyəti illərlə eyni vəziyyətdə yatdıqları üçün yeni yuxu mövqeyinə keçmək ilk günlərdə narahatlıq yarada bilər. Bu tamamilə normaldır və bədənin yeni vəziyyətə uyğunlaşması üçün müəyyən vaxt lazımdır.
Uyğunlaşma prosesini asanlaşdırmaq üçün yataq otağında rahat mühit yaratmaq vacibdir. Otağın temperaturu sizin üçün komfortlu olmalı, işıq minimum səviyyədə saxlanmalı və gecə yuxusunu poza biləcək səslər aradan qaldırılmalıdır.
Eyni zamanda müxtəlif ölçülü və sərtlikdə yastıqlardan istifadə etməkdən çəkinməyin. Dizlərin arasında, ayaqların altında və ya bel nahiyəsində istifadə edilən fərqli yastıqların hansının sizin üçün daha rahat olduğunu yalnız sınaq yolu ilə müəyyən etmək mümkündür. Bəzi hallarda tam ölçülü bədən yastığı daha yaxşı dəstək təmin edə bilər.
Əgər yeni mövqedə yuxuya getsəniz, lakin gecə ərzində köhnə vəziyyətinizə qayıdaraq oyansanız, narahat olmayın. Sadəcə yenidən düzgün mövqeyə keçin. Bu təkrarlar zamanla bədəninizin yeni yuxu vərdişini mənimsəməsinə kömək edəcək.
Nəticə
Bel ağrısının idarə olunmasında düzgün yuxu mövqeyi düşündüyünüzdən daha böyük rol oynayır. Əksər insanlar üçün yan üstə, dizlər arasında yastıqla yatmaq onurğanın təbii vəziyyətini qoruyaraq ağrıların azalmasına kömək edir. Arxa üstə yatmaq yalnız dizlərin və belin düzgün dəstəkləndiyi halda faydalıdır. Qarın üstə yatmaq isə həm bel, həm də boyun nahiyəsinə əlavə yük yaratdığı üçün mümkün qədər məhdudlaşdırılmalıdır.
Əgər bel ağrınız uzun müddət davam edir, ayaqlara yayılan keyimə və ya gücsüzlük yaranırsa və ya ağrılar gündəlik həyatınıza mane olursa, düzgün yuxu mövqeyi ilə yanaşı mütləq həkim müayinəsindən keçmək lazımdır. Düzgün diaqnoz və fərdi müalicə planı ilə birlikdə seçilən uyğun yuxu mövqeyi həm ağrının azalmasına, həm də həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə əhəmiyyətli töhfə verə bilər.