İnsanların ortaq kişi və qadın əcdadları elmi ədəbiyyatda "Genetik Adəm" və "Genetik Həvva" kimi tanınır. Şeffild Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılmış araşdırma göstərir ki, bütün müasir kişilər təxminən 209 min il əvvəl yaşamış ortaq bir kişi əcdada qədər izlənilə bilər.
Bu nəticə "Genetik Adəm"in yaşadığı dövrün "Genetik Həvva"nın – yəni bütün müasir insanların ortaq qadın əcdadının yaşadığı dövrlə təxminən üst-üstə düşdüyünü göstərir. Bu isə bəzi tədqiqatçıların diqqətini tarixdən əvvəlki dövrlərdə yaşamış ortaq kişi və qadın əcdadların mövcudluğu məsələsinə yönəldib.
Araşdırmanın müəllifləri doktor Eran Elhaik və doktor Dan Graur ortaq kişi əcdadın yaşadığı dövrü müəyyən etmək üçün bioloji modellərdən istifadə ediblər. Onların əldə etdiyi nəticələr əvvəlki hesablamalardan xeyli fərqlənir. Daha əvvəl aparılmış tədqiqatlarda "Genetik Adəm"in təxminən 135 min il əvvəl yaşadığı irəli sürülürdü.
Genetik Adəm necə müəyyən edilib?
Alimlər bu nəticəyə Y xromosomunun təhlili vasitəsilə gəliblər. Y xromosomu yalnız atadan oğula ötürüldüyü üçün kişi nəslinin keçmişini izləmək üçün unikal məlumat mənbəyi hesab olunur.
Xromosom üzərində zamanla baş verən mutasiyalar alimlərə bütün müasir kişilərin ortaq kişi əcdadını müəyyən etməyə imkan verir.
Tədqiqatçı David Poznik qeyd edir ki, "Genetik Adəm" ifadəsi müəyyən qədər yanlış anlaşıla bilər. Çünki həmin şəxs öz dövründə yaşayan yeganə kişi olmayıb. O dövrdə çoxsaylı digər kişilər də mövcud idi. Sadəcə olaraq onların kişi nəsil xətləri zamanla kəsilib, Genetik Adəmin xətti isə günümüzə qədər davam edib.
Təkamül və insan mənşəyi ilə bağlı nəticələr
Araşdırmanın nəticələri insanın mənşəyi ilə bağlı bəzi alternativ fərziyyələrə də aydınlıq gətirir. Tapıntılar göstərir ki, Genetik Adəm və Genetik Həvvanın yaşadığı dövrlər bir-birinə yaxındır.
Doktor Eran Elhaik bu barədə belə deyir:
"Aydın görünür ki, müasir insanlar 500 min il əvvəl yaşamış digər hominin növlərindən formalaşmayıblar. Eyni zamanda tək bir Adəm və Həvvanın mövcud olduğunu düşünmək də düzgün deyil. Həmin dövrdə çoxsaylı insan qrupları birlikdə yaşayırdı."
Bu nəticələr müasir insanın tək bir cütdən deyil, geniş populyasiyalardan formalaşdığı fikrini dəstəkləyir.
Genetik Adəm və Həvva Bibliyadakı Adəm və Həvva deyil
Alimlər xüsusilə vurğulayırlar ki, Genetik Adəm və Genetik Həvva dini mətnlərdə təsvir olunan Adəm və Həvva ilə eyniləşdirilməməlidir.
Genetik tədqiqatlar göstərir ki, bütün kişilər üçün ortaq kişi əcdad və bütün insanlar üçün ortaq qadın əcdad mövcuddur. Lakin bu şəxslər Yer üzündə yaşamış ilk insanlar deyildilər.
Əslində onlar öz dövrlərində yaşamış minlərlə insandan sadəcə ikisi idi. Onların fərqi yalnız ondadır ki, kişi və qadın nəsil xətləri fasiləsiz şəkildə günümüzə qədər gəlib çatıb.
Bundan əlavə, alimlərin fikrincə, Genetik Adəm və Genetik Həvva çox güman ki, heç vaxt bir-birilə qarşılaşmayıblar və eyni dövrdə yaşamamış da ola bilərlər.
Nəticə
Genetik araşdırmalar insanlığın ortaq kişi və qadın əcdadlarının mövcud olduğunu göstərsə də, bu anlayışlar dini yaradılış hekayələrindəki Adəm və Həvva ilə eyni məna daşımır.
Müasir genetika insan nəslinin mürəkkəb tarixini araşdırmağa imkan verir və göstərir ki, bu gün yaşayan bütün insanlar uzaq keçmişdə ortaq genetik köklərə malikdirlər.
Araşdırmanın nəticələri Avropa İnsan Genetikası Jurnalında dərc olunub.