Bəşəriyyəti həqiqətən birləşdirə bilən nadir vərdişlərdən biri qəhvə sevgisidir. Dünyada hər il 500 milyarddan çox fincan qəhvə istehlak olunur. Təxminən 7,7 milyard insanın yaşadığını nəzərə alsaq, bu, kifayət qədər təsir edici rəqəmdir.
Lakin əsas sual dəyişməz qalır: nə qədər qəhvə həddindən artıq sayılır? Ümumiyyətlə belə bir hədd varmı?
Ziddiyyətli tədqiqat nəticələri
Qəhvə barədə elmi araşdırmaların sayı olduqca çoxdur və demək olar ki, hər ay yeni nəticələr dərc edilir. Problem ondadır ki, bu nəticələr bir-biri ilə tam uyğun gəlmir.
2019-cu ilin may ayında Cənubi Avstraliya Universiteti tərəfindən aparılan araşdırma göstərdi ki, gündə beş fincana qədər qəhvə normal hesab oluna bilər, lakin altı və ya daha çox fincan ürək xəstəliyi riskini təxminən 22% artıra bilər.
Lakin bundan bir ay sonra Queen Mary Universitetinin araşdırması gündə 25 fincana qədər qəhvə içməyin ürək sağlamlığına zərərli olmadığını bildirdi.
Beləliklə, nəticə nədir? Beş fincanda dayanmaq lazımdır, yoxsa əllər əsənə qədər davam etmək mümkündür? Cavab hələ də aydın deyil.
Qəhvə və xəstəlik riski
Qəhvənin sağlamlığa təsiri ilə bağlı nəticələr təkcə ürək sağlamlığı ilə məhdudlaşmır.
2018-ci ildə aparılan araşdırma qəhvənin Parkinson və Alzheimer xəstəliklərinin riskini azalda biləcəyini göstərdi. Lakin digər tədqiqatlar Alzheimer simptomlarının pisləşə biləcəyini irəli sürüb.
2019-cu ilin martında 1,2 milyon iştirakçı üzərində aparılan araşdırma qəhvə istehlakı ilə ağciyər xərçəngi riskinin artması arasında əlaqə tapdı – hətta siqaret çəkməyənlərdə belə.
Digər tərəfdən, 2018-ci ilin iyulunda yayımlanan araşdırma gündə səkkiz və ya daha çox fincan qəhvə içənlərdə ümumi ölüm riskinin 14% daha aşağı olduğunu göstərdi.
Bu nəticələr göstərir ki, qəhvə ilə bağlı tək və dəyişməz elmi mövqe yoxdur.
Potensial faydalar
Araşdırmaların əksəriyyəti qəhvənin ümumilikdə zərərdən çox fayda verdiyini göstərir.
-
Qəhvə maddələr mübadiləsini sürətləndirə və arıqlama prosesinə dəstək ola bilər.
-
Bağırsaq fəaliyyətini stimullaşdırır.
-
Ürək çatışmazlığı və insult riskini azalda biləcəyi ilə bağlı dəlillər mövcuddur.
-
Diabet, qaraciyər xəstəlikləri və demans riskinin azalması ilə əlaqələndirilir.
Qəhvənin qan təzyiqini artırdığı doğrudur. Lakin müntəzəm içənlərdə bu təsirin zamanla azaldığı müşahidə olunur. Yəni orqanizm müəyyən qədər tolerantlıq inkişaf etdirə bilir.
Nəticə: Universal cavab yoxdur
Qəhvənin insan orqanizminə təsiri hələ də tam şəkildə anlaşılmayıb. Bu isə hər gün milyonlarla insanın istehlak etdiyi bir içki üçün kifayət qədər maraqlı və bir qədər də düşündürücü faktordur.
Əsas nəticə budur:
-
Qəhvə əksər hallarda faydalıdır.
-
Həddindən artıq istehlak fərdi risklər yarada bilər.
-
Universal “təhlükəli hədd” mövcud deyil.
Hər bir insanın genetik xüsusiyyətləri, metabolizması və sağlamlıq vəziyyəti fərqlidir. Buna görə də ən təhlükəsiz yanaşma moderasiya – yəni ölçülü və balanslı istehlakdır.
Gündə 2–4 fincan qəhvə əksər insanlar üçün təhlükəsiz hesab olunur.
25 fincan isə, ehtimal ki, artıq elmi müzakirədən çox eksperiment sayılar.