Alimlər ölü siçovul ürəyini yenidən döyündürməyin yolunu tapdılar
Ürək düzgün işlədikdə insan orqanizmini canlı və sağlam saxlayan əsas orqanlardan biridir. Lakin ürək çatışmazlığı baş verdikdə bu vəziyyət ağır xəstəliklərə və hətta ölümə səbəb ola bilər. Məhz buna görə də alimlər uzun illərdir zədələnmiş və ya fəaliyyətini itirmiş ürəyi bərpa etməyin yollarını araşdırırlar.
Son tədqiqatlar göstərir ki, elm adamları ölü siçovul ürəklərini yenidən fəaliyyətə qaytarmağın üsulunu tapmağa nail olublar. Bu, tibbdə mühüm bir addım hesab olunur. Gələcəkdə bu texnologiya həkimlərə xəstələrin öz hüceyrələrindən istifadə edərək yeni ürəklər yetişdirməyə imkan verə bilər. Belə bir üsul isə transplantasiya zamanı ən böyük problemlərdən biri olan – orqanizmin yeni ürəyi qəbul etməməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Ürəyin təmizlənməsi və yenidən qurulması
Tədqiqatçılar siçovul ürəyindəki hüceyrələri xüsusi maye yuyucu vasitə ilə yuyaraq onları çıxarmışlar. Bu proses nəticəsində ürəyin yalnız zülallardan ibarət olan strukturu – yəni ürəyin skeleti qalır. Bu skelet ürək hüceyrələrini bir yerdə saxlayan və onlara forma verən bir növ təbii çərçivə rolunu oynayır.
Minneapolis şəhərində yerləşən Minnesota Universitetinin alimləri təcrübəyə ölümündən 18 saatdan az vaxt keçmiş siçovulların ürəkləri ilə başlamışlar. Tədqiqat Doris A. Taylorun rəhbərliyi altında həyata keçirilmişdir. Elm adamları ürəkləri xüsusi şüşə qablara yerləşdirərək ölü hüceyrələri təmizləmək üçün yuyucu məhluldan istifadə etmişlər.
Bu prosesdən sonra ürəkdə yalnız zülal strukturu qalmışdır. Bu struktur şəffaf idi, yəni işığı keçirə bilirdi və konsistensiyasına görə jelə bənzəyirdi.
Yeni hüceyrələrlə ürəyin yenidən canlandırılması
Daha sonra Taylor və həmkarları yeni doğulmuş siçovulların ürəklərindən sağlam hüceyrələr götürdülər. Bu canlı hüceyrələr əvvəlcədən boşaldılmış ürək strukturlarına yerləşdirildi.
Cəmi səkkiz gün sonra alimlər təəccüblü bir nəticə ilə qarşılaşdılar: ürəklər zəif də olsa döyünməyə başlamışdı. Ürəyə yerləşdirilən hüceyrələr sinxron şəkildə – yəni eyni ritmlə və eyni anda döyünürdü.
Taylor bu nəticəni belə qiymətləndirir:
“Bu hüceyrələrin sinxron şəkildə döyünməsini müşahidə etmək inanılmaz dərəcədə təsirli idi.”
Gələcək tibbin ümidverici istiqaməti
Hələlik alimlərin bu üsulu insan ürəklərinə tətbiq etməsi üçün uzun illər araşdırma və təcrübə tələb olunur. Təcrübədə əldə edilən nəticələr göstərir ki, yenidən canlandırılmış siçovul ürəkləri normal yetkin siçovul ürəklərinin yalnız təxminən 2 faizi qədər sürətlə qan vura bilir.
Bununla belə, bu tədqiqat regenerativ tibbin gələcəyi üçün çox ümidverici hesab olunur. Əgər bu texnologiya inkişaf etdirilərsə, gələcəkdə həkimlər xəstələrin öz hüceyrələrindən istifadə edərək yeni ürəklər yetişdirə və ürək transplantasiyasına olan ehtiyacı azalda bilərlər.
Belə bir inkişaf isə milyonlarla insanın həyatını xilas edə biləcək tibbi inqilabın başlanğıcı ola bilər.